Μάρκος Κώτσιας: Ο Μότσαρτ, ο Μέσμερ και η Οργόνη

 

 

 

Το πιο πάνω κομμάτι είναι απόσπασμα από την όπερα του Μότσαρτ ”Bαστιάνος και Βαστιανή”. Το έγραψε όταν ήταν δώδεκα. Τα ”λόγια” του είναι τα γνωστά αλαμπουρνέζικα του παιχνιδιάρη Μότσαρτ, παιδιάστικες ή λατινικοφανείς φράσεις. Βασικά ιδιοφυείς μπούρδες α λα monty pythons, οικείες σε όποιον έχει διαβάσει τα γράμματα του Μότσαρτ και ξέρει το nonsensical humour και το υστερικό χάχανο του νεαρού συνθέτη. Μόλις το πρωτάκουσα, ήξερα ότι θα βρω μια ιδιαίτερη ιστορία από πίσω του, και μάλιστα μια που να με αφορά προσωπικά. Ας το πούμε προαίσθημα. Μετά από μια μικρή έρευνα, η ”mesmerizing” (μαγευτικά λαμπερή) αληθινή ιστορία που με περίμενε ξεπέρασε κάθε προσδοκία.

 

Ο “μάγος – υπνωτιστής” με τα λατινικά βιβλία του, είναι μια καρικατούρα του Φραντς Μέσμερ, γερμανού πρωτοπόρου επιστήμονα του 17ου αιώνα. Αυτός παρήγγειλε την όπερα. Ήταν στενός φίλος και πάτρωνας των Μότσαρτ. Ακόμη και στο ”Cosi fan tutte” αναφέρεται σε κάποιο αστείο το όνομα του, γιατί ο Μότσαρτ δεν είχε ξεχάσει τον παλιό του ευεργέτη...

 

 

Βιέννη, 1768. Οι μηχανορραφίες της βασιλικής Αυλής στην Βιέννη και οι εχθροί του παιδιού Μότσαρτ και του πατέρα Λεοπόλδου κατόρθωσαν – με τα γνωστά ανέντιμα μέσα και κουτσομπολιά – να σαμποτάρουν τις όπερες του Μότσαρτ και να τον αποκλείσουν από τα μεγάλα θέατρα. Τότε ο Μέσμερ, εκνευρισμένος από την αδικία, παρήγγειλε και πλήρωσε μια μουσικοθεατρική παράσταση – παρωδία βουκολικού κωμειδυλλίου (είδος διαδεδομένο τότε σε όλη την επαρχία της Ευρώπης, αλλά και στην Ελλάδα). Συγκεκριμένα, παρωδία ενός έργου του ίδιου του Jean-Jacques Rousseau. Ο Φραντς Μέσμερ ήξερε στο πετσί του πόση λάσπη και αδικία υφίστανται οι πρωτοπόροι, και βλέποντας τους αγώνες των Μότσαρτ ενάντια στη γενικευμένη εμπάθεια και κακοήθεια, τους υποστηρίζει. Η παράσταση ανέβηκε στο κηποθέατρο του δικού του σπιτιού.

 

Ο Μέσμερ (από χωριό της Βάδης – Βυρτεμβέργης) ήταν ένας από τους πρωτοπόρους στη ψαχουλευτή ανακάλυψη και χειρισμό της οργονοενέργειας. Στην έρευνα του είχε σκοντάψει πάνω σε φαινόμενα που ονόμασε ”ζωικό μαγνητισμό”. Ανάμεσα στα έργα του συναντά κανείς κομμάτια γνώσης που είναι οικεία σε όποιον έχει ασχοληθεί με τις λειτουργίες της οργονοενέργειας. Τα νευροφυτικά ρεύματα ήταν το αντικείμενο της μελέτης του, δηλαδή τα συναισθήματα και η βιοφυσική ”ηλεκτρομαγνητική” τους φαινομενολογία. Αναφέρει ο Charles D’Eslon, μαθητής του Μεσμερ και ιδιωτικός θεραπευτής της βασιλικής οικογένειας της Γαλλίας, το 1779:

 

”Mesmer understood health as the free flow of the process of life through thousands of channels in our bodies. Illness was caused by obstacles to this flow. Overcoming these obstacles and restoring flow produced crises, which restored health”.

 

Αυτές οι ακατέργαστες αλλά κατά βάση σωστές γραμμές ηχούν πολύ γνώριμες στον γνώστη των εναλλακτικών η ασιατικών θεραπευτικών τεχνών, και γράφτηκαν χωρίς καμιά τέτοια γνώση, δυο αιώνες πριν την επιστημονική ανακάλυψη της οργονοενέργειας. Παραπέμπουν απ’ ευθείας στην διαταραχή των νευροφυτικών ρευμάτων λόγω της μυϊκής / χαρακτηρολογικής θωράκισης. Ορισμένες άλλες μέθοδοι και πειράματα του έχουν πολλά κοινά στοιχεία με την ψυχανάλυση / χαρακτηρανάλυση υστερικών γυναικών. Άλλα πειράματα παραπέμπουν απευθείας στη χρήση του νερού ως ”συσσωρευτή” και του μετάλλου ως ”ανακλαστήρα” της οργονοενέργειας. Η ”πίεση” σε διάφορα σημεία του σώματος που επηρεάζει τα ”μπλοκαρίσματα της ροής”, προκαλούσε νευροφυτικές αισθήσεις και διαφόρων ειδών κρίσεις παραπέμπει σε οργονοθεραπεία. Είχε συνειδητοποιήσει ότι η συγκινησιακή διέγερση σχετίζεται με την αυθόρμητη κίνηση υγρών (πρωτοπλάσματος), και διέπεται από ενεργειακές διαδικασίες. Ήξερε την θεραπευτική αξία που έχει η επανακινητοποίηση θωρακισμένων αντανακλαστικών και συγκινήσεων θαμμένων στους μυώνες, όπως επίσης και το άγχος και τον τρόμο που αναδύεται αναπόφευκτα. (Για τους προχωρημένους στην οργονομία, οι περί ”κρίσεων” θεωρίες του δείχνουν απόμακρα προς την κατεύθυνση της or.a.nu.r-medicine.) Θεωρείται πρωτοπόρος και πάππους της μουσικοθεραπείας, του υπνωτισμού και της χειροπρακτικής. Όλες οι σημερινές ”θεραπείες με μαγνήτες”, σωστές η λάθος, τίμιες ή σκιτζίδικες, έχουν τη ρίζα τους στις δικές του κοπιαστικές έρευνες.

 

mesmerism

 

Διατυπώσεις όπως η παρακάτω, οσονδήποτε πρώιμες και ακατέργαστες, βρίσκονται αρκετά κοντά στις παλαιότερες θεωρίες του Αιθέρα (”διαστρικό μέσον”, σήμερα ακτινοβολία υπόβαθρου, μηδενικής στάθμης, σκοτεινή ενέργεια) η την σύγχρονη Οργονομία ( ηλεκτρομαγνητικά φαινόμενα ως αποτέλεσμα επαφής οργονικών πεδίων, πρώτες περιγραφές του οργονοενεργειακού συνεχούς) – Περιγράφοντας τον ζωικό μαγνητισμό στο κοινό το 1791 στο λονδρέζικο ημερήσιο τύπο, αναφέρει ο Μέσμερ.

 

 ”…a plenum or universal principle of fluid matter, which occupies all space; and that as all bodies moving in the world, abound with pores, this fluid matter introduces itself through the interstices and returns backwards and forwards, flowing through one body by the currents which issue there from to another, as in a magnet, which produces that phenomenon which we call Animal Magnetism…”

 

Βεβαίως, ένας τέτοιος άνθρωπος που ανακαλύπτει τον ενεργειακό ωκεανό στου οποίου τον πάτο ζούμε, έγινε κόκκινο πανί για την συγκινησιακή αρρώστια, που εξ’ ορισμού και αυτόματα μισεί την επαφή με τις αυθεντικές ζωικές διαδικασίες. Κάθε κομματάκι της έρευνάς του παρεξηγήθηκε, κακομεταχειρίστηκε, γελοιοποιήθηκε. Προδόθηκε από τους μαθητές του, εξορίστηκε, απειλήθηκε, καταδιώχτηκε και κυνηγήθηκε όπως καταδιωχτήκαν όλοι όσοι τόλμησαν να αγγίξουν τις διαδικασίες της ζωής και της κοσμικής ζωικής ενέργειας, όπως ο Ντα Βίντσι, ο Νεύτωνας, ο Τζιορντάνο Μπρούνο, ο Φρόιντ, ο Ράιχ και συμβολικά ο ίδιος ο Ιησούς. ΔΥΟΜΙΣΗ ΑΙΩΝΕΣ μετά τον θάνατο του, θεωρείται ταυτόχρονα τσαρλατάνος και ιδιοφυΐα. Τσαρλατάνος από την μηχανιστική σκέψη που τον καταδίωξε, ιδιοφυΐα από την μυστικιστική σκέψη που τον διαστρέβλωσε. Στην ομώνυμη ταινία (Μέσμερ), ο Άλαν Ρικμαν δίνει μια όχι ακριβή αλλά αξιοπρόσεκτη ερμηνεία στη ζωή και το έργο του Μέσμερ.
Άνθρωποι της μηχανιστικής επιστήμης όπως ο Λαβουαζιέ η ο Βενιαμίν Φραγκλίνος έριξαν τις πέτρες τους στο λιθοβολισμό του, παρ’ όλες τις επιτυχίες του, επειδή τον θεωρούσαν μυστικιστή τσαρλατάνο. Την ίδια στιγμή, οι μυστικιστές τσαρλατάνοι του εξορκισμού, οι ιατροσοφιστές και η εκκλησία τον καταδίωκαν ως άθεο, βλάσφημο και ανήθικο. Οι μεν έστρεφαν τους δε εναντίον του με εμπρηστικά λόγια και οργιάζουσες φήμες.

 

Η ιστορία είναι παλιά. Αρχικά φήμες, παρεξηγήσεις, διαστρεβλώσεις, δηλητήρια διαχύνονται από ορισμένα ανθρώπινα μηδενικά σε διάφορα ιερατεία, θρησκευτικά ή πολιτικά. Κυκλοφορούν πλατιά, καταπίνονται αμάσητα και ευχαρίστως από το ”κοινό”. Ύστερα, πολιτικές/επιστημονικές/διωκτικές ”αρχές”, κρατικοί λειτουργοί, αντίπαλα συμφέροντα, διεφθαρμένα ”αρμόδια όργανα” χωρίς καμιά γνώση η αρμοδιότητα κινητοποιούνται από αυτές τις προβοκατόρικες συκοφαντίες να ”ερευνήσουν αμερόληπτα” μια διαστρεβλωμένη και άθλια εκδοχή του πρωτοπόρου έργου, μια εκδοχή σύμφωνη με τα ΔΙΚΑ ΤΟΥΣ μυαλά… για να ”τελειώνουν πια με αυτόν τον τύπο”. Η συνέχεια γνωστή.

 

Αυτό ΑΚΡΙΒΩΣ έγινε και με τον Μέσμερ, τον Μπρούνο, τον Ράιχ… Μήπως και στην ιστορία του Ιησού του Ναζωραίου δεν έγινε ακριβώς το ίδιο? Ας μην ξεχνάμε πως ο περίφημος ”κώδικας” του Ντα Βίντσι (κατοπτρική γραφή κλπ) δεν ήταν παρά ένας φτηνιάρικος τρόπος για να τον αφήσουν ήσυχο τα γνωστά σκυλιά που κυνηγούν την έρευνα της Ζωής και των λειτουργιών της.

 

Σήμερα, το πρότυπο του ”τσαρλατάνου υπνωτιστή” δεν είναι παρά οι διαστρεβλώσεις και οι συκοφαντίες εναντίον του Μέσμερ! Τα μάτια, η ζαλάδα, η έντονη συγκίνηση, ο τρόμος του αλλόκοτου και ο απόκοσμος ήχος της glass harmonica έχουν τις ρίζες τους σε πραγματικές πειραματικές θεραπευτικές διαδικασίες του Μέσμερ. Όντως χρησιμοποιούσε glass harmonica για να προκαλέσει τα νευροφυτικά ρεύματα του ασθενούς (στην πραγματικότητα κινητοποιώντας το οργασμικό αντανακλαστικό με την διέγερση των συγκινήσεων). Αυτή η διαδικασία θα ήταν ηδονική για το αθωράκιστο άτομο. Όμως σχεδόν πάντα κατέληγε σε εμετούς, σπασμούς, κρίσεις πανικού, λιποθυμιές, φωνές. Ο τρόμος του ”τσαρλατάνου υπνωτιστή” των b-movies και του ”αλλόκοτου κόσμου του” δεν είναι παρά η προβολή του άγχους οργασμού του ασθενούς στον ανυποψίαστο Μέσμερ, που δεν είχε ιδέα ότι η έρευνα του αναμόχλευε τις φωτιές της ανθρώπινης κόλασης, όπως και τόσοι άλλοι πρωτοπόροι ερευνητές πριν και μετά τον Μέσμερ.

 

Πίσω στον Μότσαρτ. Ο μικρός Μότσαρτ, εντυπωσιασμένος από την ”μαγνητική και ακτινοβόλα” προσωπικότητα του Μέσμερ, φτιάχνει καλοπροαίρετα τον ”γητευτή-μάγο του χωριού” σαν μια κωμική καρικατούρα του. Ο κόσμος τον φοβόταν, γιατί κανένας τρόμος δεν μπορεί να συγκριθεί με τον παραλυτικό τρόμο και τις ιδεοληψίες που καταλαμβάνουν ένα βάρια θωρακισμένο άτομο όταν νιώσει το ρεύμα της Ζωής να τον διατρέχει, όσο παράδοξο κι αν ακούγεται αυτό. Η φήμη του σαν ”μάγος-υπνωτιστής” που ελέγχει με τρόπο ”μαγικό” την ”ψυχή” και τα συναισθήματα, κάνοντας άντρες και γυναίκες να λιποθυμούν και να παθαίνουν επιληπτικούς σπασμούς (=εξωγεννητικό οργασμικό αντανακλαστικό) τον ακολουθούσε παντού. Ακόμη και στα τελευταία χρόνια όπου οι διώξεις και η χλεύη τον είχαν εξαναγκάσει σε παραίτηση, μοναξιά και εξορία.

 

Έτσι λοιπόν, ο δωδεκάχρονος Μότσαρτ προ-οικονομεί τον Don Giovanni και την σκοτεινή του ατμόσφαιρα με το Diggy daggy schurry murry (σαν να λέμε αμπρακατάμπρα). Ξεκινά σαν αστείο και καταλήγει κάτι τελείως διαφορετικό. Ξεκινά σαν παιχνίδι ενός κωμικού θεατρικού, και καταλήγει (μέσω του γκροτέσκο) σε μια έκρηξη ιδιοφυΐας και της τραγωδίας της. Το νευρικό χάχανο του Μότσαρτ που γελά με τις μπουρδο-λέξεις το κάνει απελπιστικά, αυτοκαταστροφικά ιδιοφυές. Προδιαγραφεί τον δρόμο δυο ανθρώπων παγιδευμένων σε λάθος εποχή, που πρόκειται να καταρρεύσουν κάτω από το βάρος της ίδιας τους της μεγαλοφυΐας, ενώ διάφορα ”καλοπροαίρετα” μηδενικά προσβεβλημένα από την συγκινησιακή πανούκλα δρουν σαν συντονισμένα εναντίον τους. ”Τι δηλαδή, συνωμοσία?”, ακόμα ρωτάνε  δύσπιστα οι άνθρωποι που δεν καταλαβαίνουν...

 

Η ιστορία του Μέσμερ και της φιλίας του με τον Μότσαρτ θα μπορέσει να γίνει καλύτερα κατανοητή αρκετά αργότερα, ίσως αιώνες αργότερα. Όταν ο Μέσμερ θα σταματήσει να χλευάζεται ως τσαρλατάνος υπνωτιστής, παράφρων και Βασιλεύς Ιουδαίων. Όταν θα αποκατασταθεί στην θέση που του αξίζει, ως ένας ακόμη από τους πρωτοπόρους της μακράς πορείας προς την ανακάλυψη και το χειρισμό της κοσμικής ζωικής ενέργειας, με τα λάθη του και τα σωστά του. Όταν ο Μότσαρτ θα τινάξει από πάνω του την μαρμαρόσκονη που τον πασπαλίζουν. Όταν θα αποδράσει από το μουσείο-μαυσωλείο στο οποίο η πανούκλα κλειδαμπαρώνει, ευνουχίζει, ταριχεύει και λιβανίζει τους Μότσαρτ, τους Μπετόβεν, τους Φρόιντ και τους Μαρξ/Λένιν του κόσμου (στην τελευταία περίπτωση ΚΥΡΙΟΛΕΚΤΙΚΑ!) και θα ξαναμπεί στις καρδιές ολονών.

 

Το ρήμα ”μεσμερίζω” κατέληξε να σημαίνει (κατά τα λεξικά) κάθε είδους μαγευτική φωταύγεια όπως αυτή του γαλαξία, το τρεμόπαιγμα των άστρων, τα παιχνιδίσματα του βόρειου σέλαος, τα φώτα του πλαγκτόν και των πυγολαμπίδων, τις λάμψεις στις κορυφές των δέντρων και στα κατάρτια των πλοίων, το σπινθήρισμα του ουρανού, την ανθρώπινη “αύρα”. Με δυο λόγια, τα φαινόμενα οργονικής φωταύγειας! Τα ίδια που οι άνθρωποι παρεξηγούν για μεταφυσικά, παραψυχολογικά και μυστικιστικά, επειδή οι ίδιοι είναι μυστικιστικά διαρθρωμένοι.


Οι ίδιοι άνθρωποι που γελώντας θα τα χλευάζουν όλα ως αντί-επιστημονικά, οι ίδιοι που αναστενάζοντας θα τα αναζητούν τοποθετώντας τα σε κάποιο πνευματικό υπερπέραν, γιατί το γλυκό ρεύμα της Ζωής που διατρέχει το σώμα είναι απόμακρα αισθητό μα απρόσιτο (”αμεθεκτος Θεός”). Βρίσκεται ”υπέρ-” και ”πέραν-” του ακρωτηριασμού και των περιορισμών τους. Οι περισσότεροι άνθρωποι αισθάνονται ταυτόχρονα χαρισματικοί και ακρωτηριασμένοι, ταυτόχρονα γεμάτοι όνειρα και ανίκανοι να τα κάνουν πράξη. Οι αντιφάσεις αυτές είναι κλειδιά για μια πρώτη κατανόηση της ανθρώπινης τραγωδίας.

 

Μπορεί να υπάρξουν δεκάδες συγκινητικές ταινίες φαντασίας  που θα εξυμνούν την ευαίσθητη, ”ζωντανή” μεσμερίζουσα βιοφωταύγεια και θα καταγγέλλουν τον συγκινησιακά διαταραγμένο μηχανιστικό/τεχνολογικό πολιτισμό και την κακία των ανθρώπων γενικώς και αορίστως. Όμως στην ”υψηλή” και ”καθαρή” βιολογία δεν θα ακουστεί ποτέ τίποτα για τα συναισθήματα της ”χαμηλής” και ”βρώμικης” ψυχανάλυσης, τα ηλεκτρομαγνητικά τους φαινόμενα και την ενέργεια που διέπει τους αυθόρμητους πρωτοπλασματικούς σπασμούς. Μια τέτοια βιολογία είναι απασχολημένη με το να αναζητά την εγκεφαλική χημεία του έρωτα, το γονίδιο της κατάθλιψης, τον ιό του καρκίνου, την χημική ανισορροπία της σχιζοφρένειας, να εμποδίζει ενεργά την γνώση των πρωτοπόρων ώστε να μην εισέλθουν στα γυάλινα ανάκτορά της. Θα δηλώνει αθώα ακόμη κι όταν έξω από το παράθυρό της ο πολιτισμός της θα αποδεικνύει για πολλοστή φορά την χρεοκοπία του, βράζοντας στην ψυχική/ερωτική μιζέρια και χυδαιότητα, και περιμένοντας τον επόμενο πόλεμο της πανούκλας, πυρηνικό αυτή την φορά, σαν κάτι δήθεν μοιραίο και αναπόφευκτο.

 

”Lacrymosa dies illa, qva resurget ex favilla iudicandus, Homo Reus”
(Μοzart, Requiem)

 

”Έτσι είναι η ανθρώπινη φύση…” αναστενάζουν σηκώνοντας τους ώμους οι ίδιοι άνθρωποι που εμποδίζουν, κακοποιούν και νοθεύουν κάθε βήμα προς την γνώση της ανθρώπινης φύσης και της ζωντανής ύλης, που δεν υπακούει παρά στους δικούς της λειτουργικούς ενεργειακούς νόμους.

 

Υποσημείωση:  Δεν είναι πρόθεσή μας να ακουστούμε μεγαλόστομοι, να καταφερθούμε εναντίον των πάντων γενικώς και αορίστως, να πείσουμε κάποιον για κάτι η να προσδώσουμε άστοχες προεκτάσεις σε γεγονότα που δεν τις σηκώνουν. Πρόκειται για σκέψεις και διαπιστώσεις που έχουν δικαίωμα να ακουστούν, παρότι τέτοιες μομφές είναι εν μέρει κατανοητές και αναμενόμενες. Τα κίνητρά μας, όπως όλων, διαφαίνονται πρωτίστως μέσα από τις πράξεις μας, τον χαρακτήρα μας και το έργο μας ως μουσικοί και παιδαγωγοί.